Preventie

Burn-out: ben er op tijd bij!

Heb je last van psychische problemen of een burn-out? Je bent niet alleen. In de zorg heeft 14,5% van de medewerkers burn-outklachten. Zo blijkt uit onderzoek van IZZ. Niets om je voor te schamen. Maar wat is een burn-out eigenlijk? En hoe herken je de signalen?

‘Zorgmedewerkers zijn gepassioneerd en zeer betrokken bij hun werk’, weet Paul van Haaren, trainer en coach bij Ergo Optima. Omdat IZZ gezond werken in de zorg hoog in het vaandel heeft staan, verzorgt Van Haaren regelmatig workshops voor IZZ. Hij kent de mensen die in de zorg werken als  geen ander. ‘Het is noodzakelijk in de zorg om betrokken te zijn, maar ook een valkuil. Zorgmedewerkers cijferen zichzelf weg voor anderen, waardoor ze zelf mentale klachten kunnen ontwikkelen. Een extra risicofactor is de mantelzorg. Want vanuit diezelfde betrokkenheid heeft 30% van de zorgenden óók een mantelzorgtaak.’

Ben je depressief of overspannen?

Een burn-out ontstaat niet zomaar. Het is ook wezenlijk anders dan depressiviteit of overspannenheid. Een depressie is een stemmingsstoornis waarvan de oorzaak onduidelijk is. Sterke stemmingswisselingen gaan samen met somberheid, een negatief zelfbeeld en soms suïcidale gedachten. Bij overspannenheid is de oorzaak wél duidelijk: er wordt in een korte tijd te veel van je verwacht waardoor stress zich opstapelt. Het gevolg: een opgejaagd gevoel en sterke stemmingswisselingen. Dit hoeft niet werk gerelateerd te zijn. Het herstel duurt meestal zes weken. 

‘Hoe meer prikkels, hoe meer mentale belasting’

Burn-out per sector

  • Burn-out percentage alle sectoren: 14,5% 
  • Burn-out percentage zorg: 14,5%
  • Hoogst scorende sector: onderwijs: 21,3%
  • Laagst scorende sector: Landbouw, bosbouw, visserij 9,9%  

Burn-out ís werkgerelateerd

Een burn-out heeft wél met je werk te maken. Maar liefst 1 op de 20 zorgmedewerkers gebruikt psychische zorg om het werk aan te kunnen! Als je langere tijd constant overbelast wordt, wil je misschien nog wel, maar kun je gewoonweg niet meer. Lichamelijk en geestelijk voel je je uitgeput. Ook je reserves zijn helemaal op. Je gaat vaker met tegenzin naar je werk, of wordt zelfs cynisch. Het herstel kan soms langer dan een jaar duren. Als je let op de signalen die wijzen op een (beginnende) burn-out, kun je op tijd in actie komen.

 Symptomen van een beginnende burn-out:

  • constante moeheid
  • hoge ademhaling
  • darm- en maagproblemen
  • nek- en schouderpijn
  • geen of weinig zin in seks
  • sneller geïrriteerd
  • innerlijke onrust
  • angst- en paniekklachten
  • onzekerheid
  • wantrouwen
  • geheugenproblemen

Jong en vrouw

6,2% van de zorgmedewerkers maakte in 2017 gebruik van psychische zorg. De meesten van hen zijn vrouwen. Vrouwelijke zorgmedewerkers gebruiken meer psychische zorg dan mannelijke zorgmedewerkers. En jongere collega’s tussen de 25 en 35 jaar meer dan de oudere. Hoe komt dat? Paul van Haaren: ‘Juist deze groep zit in een hectische levensfase waarin van alles speelt: een huis zoeken, een gezin starten, jonge kinderen, gebruik van social media. Hoe meer prikkels je tot je neemt, hoe groter de mentale belasting wordt. Het voelt goed, het is allemaal leuk, maar je hebt nou eenmaal mentale rust nodig. Dat schiet er vaak bij in.’

‘Jonge vrouwen maken het meest gebruik van psychische zorg’

Er zijn verschillende factoren die het risico op een burn-out verhogen. Die kunnen persoonlijk van aard zijn, zoals perfectionisme, een hoge bevlogenheid of moeilijk grenzen kunnen stellen. Maar ook factoren op het werk spelen een rol: hoge werkdruk, weinig autonomie, bureaucratie, hiërarchie, wisselende diensten en traumatische gebeurtenissen.

Top 3 van klachten bij zorgmedewerkers

  1. Fysieke klachten 27,8
  2. Burn-out 14,5 %
  3. PTSS 8%

Herkennen en erkennen

Het is belangrijk om de eerste signalen en symptomen van een burn-out te herkennen én te erkennen. Zoek steun bij een collega, vriend, partner of manager en praat erover. Professionele hulp kun je inschakelen via een huisarts of bedrijfsarts. In de Zorg voor jezelf Community kun je je zorgen en ervaringen delen met andere zorgmedewerkers. Maak het bespreekbaar, het kan je veel opleveren.

Voor meer tips hoe om te gaan met burn-outklachten, lees het interview met expert Paul van Haaren in ons magazine de Zorg.