Werken in de zorg

Zo wordt je team vitaal en sterk

Een goed lopend team is onmisbaar om je werk te doen, vitaal én met plezier. Hoe ziet zo’n sterk team eruit? En wat te doen als een collega altijd dwarsligt? Pierre van Amelsvoort, hoogleraar zelforganisatie en organisatieadviseur, deelt zijn kennis over teams in de zorg.

Als organisatieadviseur help je teams en organisaties te verbeteren, ook in de zorg. Welke teams zijn het sterkst?

‘Een goed team bestaat uit mensen die een gezamenlijk doel hebben, maar die verder heel verschillend zijn. Man en vrouw, met weinig en veel ervaring, in allerlei fases van het leven en met verschillende karakters. Het type dat je bent, bepaalt hoe je samenwerkt en welke rol je pakt in het team. Omdat je allemaal anders bent, kun je ieders kracht benutten. En is er ruimte voor wensen van iedereen afzonderlijk. Bijvoorbeeld als iemand graag meer dagdiensten heeft, vanwege de kleine kinderen thuis. Diversiteit is vitaal voor een team.’

En wat maakt de grootte van een team uit?

‘Acht tot twaalf teamleden is het optimum. Kleiner wordt kwetsbaar en groter zorgt voor de vorming van kliekjes. En die zijn nooit goed voor de samenwerking van een team, omdat ze een groep op zichzelf zijn. Vaak begint het met een moeizame samenwerking tussen twee of meer teamleden en mensen die elkaar in bescherming nemen. Maar op den duur wordt het erger door bijvoorbeeld geroddel en valse opmerkingen. Je kunt je voorstellen dat dit effect heeft op personen en het team als geheel.’ 

Wat als het niet goed gaat? In hoeverre kan een team aan zichzelf werken?

‘Ik zie in de praktijk dat negen van de tien teams prima zelf stappen kunnen zetten. Kunnen we dit verder uitwerken, het gaat hierna meteen in op wanneer het niet lukt… antwoord komt pas kort als laatste. Maar dat ligt anders als een of twee teamleden zichzelf belangrijker vinden dan het totaal. Nooit de nachten willen werken? Altijd een ander de rotklusjes laten opknappen? Dan geef je de rest wel erg weinig ruimte. De kans op onmin is daardoor groot en het is als team lastig om daar onderling uit te komen. Dat komt ook doordat het moeilijker is om nog met iemand samen te werken als je er eerder ruzie mee hebt gemaakt. Kaart onderliggende problemen wel aan en onderzoek ze, in goed overleg met het team. Vraag hierbij je leidinggevende of interne coach om hulp.’


'Diversiteit is vitaal voor een team'



Steeds meer zorgorganisaties kiezen voor een vorm van zelforganisatie. Hoe doe je dat? Kan ook…

‘Ik ben een sterk voorstander van zelforganisatie, dat vooropgesteld. Maar zelforganisatie regelt zich niet vanzelf en teams hebben wel degelijk leiding nodig. De rest van de organisatie hoort ondersteunend te zijn, zodat de zorgmedewerkers ontzorgd worden om zorg te verlenen. En dat ze niet bijvoorbeeld de helft van hun tijd met administratie bezig zijn of het verhelpen van computerproblemen. Dat werkt uitermate frustrerend voor ze.’

Welke tips wil je teams en zorgmedewerkers meegeven om vitaal te blijven?

‘Trek samen op voor wat je belangrijk vindt. Bespreek wat je nodig hebt om je werk goed te doen en wat je belemmert. Geef ook ruimte voor individuele inbreng: wat bevalt je en wat niet? Je maakt je punt nog sterker als je hierin de gevolgen voor de zorgkwaliteit voor cliënten meeneemt, omdat dit voor alle collega’s relevant is. Bestaande teams durven alleen zelden écht kritisch naar de opbouw van het team te kijken. Uit gemak of “ik weet niet hoe”, terwijl het zo gezond kan zijn als een medewerker van team wisselt. Ik zie dat vaak als een gemiste kans. Een verstandhouding verbreken, kweekt ruimte voor een nieuwe.’