Overgang

Bestuurder Sint Anna zet overgang nadrukkelijk op de agenda

Bestuurder Enny Hoenselaar van woonzorgcentrum Sint Anna in Boxmeer onderzoekt welke rol de overgang speelt bij het hoge verzuim binnen de organisatie. Daaruit blijkt dat veel vrouwen overgangsklachten ervaren. Hoe kijkt zij als bestuurder naar de overgang en inzetbaarheid?

’Vitaal zijn is geen privézaak’

Cliënten waarderen Sint Anna met een 9 op de Zorgkaart. Medewerkers werken er graag. Personeelsbehoud is dan ook geen probleem. Wél is langdurig verzuim een uitdaging, zegt Enny Hoenselaar. Sinds 2010 is zij bestuurder van Stichting Woonzorgcentrum Sint Anna. Hoenselaar onderzoekt of de overgang een rol speelt in het verzuim.

Niet serieus genoeg

Meer dan 350 medewerkers telt de VVT-organisatie Sint Anna in het Brabantse Boxmeer. Een relatief grote groep medewerkers is tussen de 40 en 60 jaar. Daarom is volgens Hoenselaar onderzoek naar een eventuele impact van de overgang op de werksituatie belangrijk: ‘Want praten over overgangsklachten doen we liever niet. We schuwen het onderwerp. Maar je ontkomt er niet aan: als vrouw hoort de overgang bij het leven, je krijgt hier vroeg of laat last van. De meeste vrouwen hebben klachten als slecht slapen, hoofdpijn en vermoeidheid. Dit kun je afdoen als onschuldige klachten, maar je neemt ze wel mee naar je werk.’ Het is hoog tijd volgens Hoenselaar dat de overgang en de klachten die daarbij horen serieus worden genomen. ‘Dan kun je ook kijken wat je eraan kunt doen. Zodat je je beter voelt en je vitaler bent.’

Top drie overgangsklachten

Van de ruim 350 medewerkers zijn er 140 vrouwen in de leeftijd van de overgang. Sint Anna heeft gemeten welke klachten medewerkers ervaren en in welke mate. Wat blijkt: de top drie van de overgangsklachten speelt bij de meeste uit deze groep. Onderzoek bracht ook aan het licht dat een op de vier een matig tot slecht werkvermogen heeft. De correlatie met verzuim is Sint Anna aan het onderzoeken. Hoenselaar: ‘Het koppelen van overgangsklachten aan verzuim staat in Nederland in de kinderschoenen. Zo ook wat je als werkgever samen met deze groep medewerkers kunt doen. Daarvoor zet Sint Anna het programma OVER! in. ‘We gaan het echter niet opleggen, medewerkers kunnen zelf voor deelname aan het programma kiezen.’

Vitaal zijn

Bij Sint Anna staan werkvermogen en vitaliteit al langer op de agenda. ‘Als mens ben ik er zeer in geïnteresseerd. Zelf ben ik fervent hardloopster, zo blijf ik vitaal. Ziek zijn zit deels in je genen, het overkomt je. Tegelijkertijd kun je gezonde keuzes maken. Die heb je zelf in de hand. ‘Ik begrijp dat er medewerkers zijn die dit een privéonderwerp vinden’, vervolgt Hoenselaar. ‘Ik ben het met hen eens. Tenminste deels. Want als werkgever kan ik hierover in gesprek willen gaan. Zo’n gesprek is ook in het belang van de medewerker. Het verzuim kan pas echt naar beneden als mensen de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen vitaliteit. Werken in de zorg is redelijk zwaar werk, en het wordt steeds zwaarder. Dus is zorgen dat je vitaal bent belangrijk. En dat is geen privézaak. Je kiest er zelf voor om in de zorg te werken. Sint Anna wil dat dit bewustzijn toeneemt.”

Bewustwordingsmaand

Hoenselaar: ‘In ons themaoverleg “vitaliteit” is afgesproken dat we een bewustwordingsmaand organiseren in mei. Die gaat niet alleen over de overgang, maar ook over roken, stress, overgewicht en arbo op werkplek. Daarnaast bieden wij als werkgever ook faciliteiten zoals workshops en luisteren we naar wat mensen vinden dat nodig is en passen we de werkomstandigheden aan.’

Sint Anna heeft geen leidinggevenden en werkt met “zelfregulerende gemeenschappen”. Deze teams worden ondersteund door vier interne coaches en stafexperts van P&O. In alle gemeenschappen zijn er zogenoemde “sterrolhouders”. Zij informeren hun collega’s, bijvoorbeeld over het programma OVER! Een medewerker kan ook zelf aankloppen bij een coach. De coach op zijn beurt kijkt wat nodig is. Zo kan hij doorverwijzen naar de bedrijfsarts of de stafexperts.

Olievlek

‘Veel geënquêteerde medewerkers waren verrast door de uitkomsten van het onderzoek naar de overgangsklachten. Dat is een eyeopener. Hopelijk krijgt dit een vervolg door de bewustwordingsmaand en komen meer mensen zelf in actie. Want de cultuur is nog te weinig van “wat kan ik er zelf aan doen?”. Autonomie is echt wel een ding’, zegt Hoenselaar. ‘Zijn we een jaar verder, dan hoop ik dat lastige onderwerpen als de overgang bespreekbaar zijn. En dat in elk geval een aantal mensen het programma OVER! of delen daarvan heeft gevolgd. Dat het zich via hen als een olievlek langzaam uitbreidt over onze organisatie.’

Tip voor collegabestuurders

‘Onderzoek naast de medewerkerstevredenheid ook werkvermogen en vitaliteit. Analyseer deze gegevens en maak een stappenplan. Doe dat levensfasegericht. Ga in gesprek met de mensen. Als bestuurder kun je dit niet doen zonder zelf een visie te hebben en in het onderwerp te geloven. Alleen dan voelen medewerkers dat de overgang serieus wordt genomen, dat ze uitgenodigd worden zelf de regie te nemen. Dit onderwerp gaat ook pas echt leven bij goede voorbeelden van andere organisaties. Ik hoop dat Sint Anna er daar een van wordt.’

Bestuurder Sint Anna, Enny Hoenselaar