Feiten en fabels over een goede nacht slaap

Niks gezonders dan een goede nachtrust. Maar juist in de zorg heb je een verhoogd risico op slaapproblemen. Nu is een nacht wachten op Klaas Vaak niet zo erg. Dat is anders als je regelmatig slecht slaapt. Wanneer krijg je voldoende rust en wat zijn de gevolgen van slecht slapen? En, wat kun je doen?

Lekker slapen lukt niet iedereen

Een goede nachtrust is heel belangrijk voor je fysieke en mentale gezondheid. Van gezonde nachtrust is sprake als je lang genoeg slaapt: gemiddeld zeven tot acht uur per nacht. Slaapexperts maken onderscheid tussen drie soorten slaapklachten.

3 soorten slaapklachten
Lekker slapen is niet voor elke zorgmedewerker weggelegd, zo blijkt uit de Monitor Gezond werken in de zorg van IZZ. 

    Resultaten IZZ monitor

    Heb je minimaal twee van deze drie klachten, dan heb je last van klinische slaapproblemen. Overigens hebben niet alleen zorgmedewerkers hier last van. Maar liefst 19% van alle Nederlandse werknemers kampt met een slaapprobleem. In de zorg is het probleem wel groter, want 25% slaapt slecht volgens de Monitor.

    Het werk: een belangrijke slaapverstoorder

    Bijna de helft van alle werkenden met een slaapprobleem wijst het werk als schuldige aan. Stress en slaapproblemen hangen nauw samen. Je ligt te piekeren over je werk. Omdat je dag in dag uit met tegenzin naar je werk gaat. Misschien bots je met een manager of collega. Maar ook de torenhoge werkdruk kan je wakker houden. Uit onderzoek van IZZ onder zorgmedewerkers blijkt dat de volgende drie vormen van werkdruk de grootste veroorzakers van slaapklachten zijn:

    • kwantitatieve werkdruk: veel werk en onder tijdsdruk werken
    • emotionele werkdruk: veel emotioneel belastende situaties
    • fysieke werkdruk: veel lichamelijke inspanningen

    Het werk kan je slaap dus nadelig beïnvloeden. Omgekeerd hindert een verstoorde nachtrust ook jouw functioneren op het werk. En regelmatig slecht slapen heeft meer kwalijke gevolgen, waardoor je in een vicieuze cirkel terecht kunt komen.

    Illustratie slaapcirkel

    Grijp ergens in!

    Slecht slapen is zo ongezond dat niets doen geen optie is. Want het ondermijnt je gezondheid. Maar wat kun je doen? Slaapklachten worden vooral veroorzaakt door wat je overdag doet of meemaakt. Zoek hierin naar verbeteringen en grijp ergens in de vicieuze cirkel in! Maak bijvoorbeeld werkdruk bespreekbaar in je team. Lees wat onze experts je adviseren.

    Slaapdronken zijn is gevaarlijk

    Slaap je vier nachten achter elkaar gemiddeld vijf uur per nacht? Dat vermindert je prestatievermogen in dezelfde mate als een alcohol-bloedconcentratie van 0,6‰. Oftewel 0,1‰ meer dan wettelijk toegestaan voor verkeersdeelnemers.

    Wat als je in de overgang bent?

    Van de vrouwelijke zorgmedewerkers in de leeftijd van 40 tot 60 jaar heeft bijna 65% last van overgangsklachten. Eén van die klachten is slecht slapen. De kans daarop is bijna tweemaal zo hoog als bij zorgmedewerkers met geen of weinig overgangsklachten.

    Parttimers en slaapklachten

    Zorgmedewerkers met een contract van 16 tot 28 uur hebben vaker klinische slaapproblemen dan hun collega’s die 29 uur of meer werken.

    Onregelmatige diensten

    Veel zorgmedewerkers draaien onregelmatige diensten. IZZ deed onder haar leden onderzoek naar het effect daarvan op de gezondheid van zorgmedewerkers. Wat blijkt: er zijn zorgmedewerkers die fluitend de nachtdienst doorkomen. Misschien hoor jij hierbij. Maar de kans is veel groter dat je er fysiek en mentaal last van hebt. Vaak hebben wisselende diensten een ongunstige uitwerking op het slapen. Vooral omdat je interne klok anders gaat lopen dan de echte klok. Avonddiensten zijn vaak nog wel te doen, maar nachtdiensten kunnen verstorend werken.

      Van de deelnemers aan ons ledenpanelonderzoek:

      • werkt 86% weleens in onregelmatige diensten
      • merkt 75% dat dit invloed heeft op de eigen gezondheid

      Nachtdiensten kunnen na verloop van tijd leiden tot gezondheidsschade. Denk aan een verhoogd risico op een hartaandoening, beroerte, hoge bloeddruk of depressie. Pak daarom jouw wisselende diensten zo gezond mogelijk aan. En heb je er last van, bespreek dit met je team en leidinggevende. IZZ helpt je hier graag bij.

      Feit of fabel?

      1. Vrouwen slapen slechter dan mannen.
      2. Eenmaal ouder dan 35 slaap je beter.
      3. Zelfroosteren doet beter slapen.


      1: Feit Verschillende levensfasen, zoals zwangerschap en de overgang, hebben een groot effect op slaap bij vrouwen. 

      2: Fabel Jongeren hebben minder slaapproblemen dan mensen boven de 35 jaar. 

      3: Feit Zorgmedewerkers die zelfroosteren hebben minder vaak klinische slaap klachten dan hun collega’s met een voorkeur- of intekenrooster.

      Meer weten over gezond slapen?

      Lees alle interviews, tips en tools op onze speciale thema-pagina over slaap.

      Alles over slaap